Là bộ phận tạo năng lượng chính của quạt, động cơ quạt tạo ra một lượng nhiệt nhất định trong quá trình hoạt động bình thường, nhưng nhiệt độ thường được kiểm soát trong phạm vi có thể chạm vào và không gây bỏng (thường là nhiệt độ vỏ ≤ 60℃). Hiện tượng quá nhiệt bất thường không chỉ làm giảm tuổi thọ của quạt mà còn có thể gây ra các nguy cơ mất an toàn tiềm ẩn như cháy động cơ và đoản mạch. Hiện tượng này chủ yếu liên quan đến lỗi động cơ, lắp đặt và sử dụng không đúng cách, và ảnh hưởng của môi trường bên ngoài. Các nguyên nhân và giải pháp cụ thể như sau:
I. Phân tích các nguyên nhân cốt lõi
(I) Lỗi bên trong động cơ
1. Sự lão hóa hoặc hư hỏng lớp cách điện cuộn dây: Cuộn dây là bộ phận cốt lõi của động cơ, có chức năng tạo ra từ trường. Sau thời gian dài sử dụng, lớp cách điện có thể bị lão hóa hoặc hư hỏng do nhiệt độ cao, độ ẩm, mài mòn, v.v., dẫn đến ngắn mạch hoặc rò rỉ cuộn dây. Ngắn mạch sẽ gây ra sự gia tăng dòng điện bất thường, tạo ra lượng nhiệt lớn ngay lập tức, biểu hiện bằng việc động cơ nhanh nóng lên, tốc độ giảm và thậm chí có mùi lạ.
2. Mòn ổ bi hoặc bôi trơn không đủ: Rôto và stato của động cơ được nối với nhau bằng ổ bi. Hoạt động lâu dài của ổ bi có thể gây mòn, gỉ sét, hoặc làm khô và hư hỏng mỡ bôi trơn, dẫn đến tăng sức cản quay. Sức cản tăng lên sẽ làm tăng tải trọng và dòng điện của động cơ, làm tăng thêm hiện tượng quá nhiệt, kèm theo tiếng ồn khi hoạt động và tốc độ không ổn định.
3. Kẹt rôto hoặc lệch tâm rôto: Vật lạ quấn quanh cánh quạt hoặc các bộ phận bên trong động cơ bị lỏng có thể khiến rôto bị kẹt và không quay bình thường. Lúc này, động cơ ở trạng thái “rôto bị khóa”, dòng điện sẽ tăng đột ngột, dẫn đến hiện tượng quá nhiệt nghiêm trọng trong thời gian ngắn. Lệch tâm rôto sẽ gây ma sát với stato trong quá trình hoạt động, dẫn đến tổn thất cơ học và quá nhiệt, kèm theo rung động mạnh.
(II) Lắp đặt và sử dụng không đúng cách
1. Quá tải: Sự không phù hợp giữa thông số kỹ thuật cánh quạt và công suất động cơ (ví dụ: cánh quạt quá lớn hoặc quá dày) hoặc việc điều chỉnh góc cánh quạt không đúng cách trong quá trình lắp đặt sẽ khiến động cơ hoạt động quá tải trong thời gian dài. Để duy trì công suất đầu ra, dòng điện vẫn ở mức cao và nhiệt lượng tích tụ liên tục.
2. Độ chính xác lắp đặt không đủ: Việc cố định động cơ không ổn định, đế lỏng lẻo hoặc lắp đặt cánh quạt lệch tâm sẽ gây ra rung động trong quá trình hoạt động, làm tăng tổn thất cơ học và ảnh hưởng đến khả năng tản nhiệt của động cơ. Các cửa hút và thoát khí bị tắc nghẽn và hệ thống thông gió kém sẽ ngăn cản nhiệt lượng do động cơ sinh ra được tản ra kịp thời, tạo thành hiện tượng “tích tụ nhiệt”.
3. Điện áp nguồn bất thường: Điện áp nguồn quá cao, quá thấp hoặc dao động sẽ ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của động cơ. Điện áp cao sẽ làm tăng dòng điện cuộn dây và làm tăng hiện tượng quá nhiệt; điện áp thấp sẽ gây khó khăn khi khởi động động cơ, tốc độ không đủ, tải trọng tăng tương đối, và do đó gây quá nhiệt.
(III) Ảnh hưởng của môi trường bên ngoài
1. Nhiệt độ môi trường cao: Việc vận hành quạt trong thời gian dài ở môi trường có nhiệt độ cao (như không gian kín vào mùa hè hoặc gần nguồn nhiệt) sẽ cản trở quá trình tản nhiệt của động cơ do nhiệt độ bên ngoài, dẫn đến việc nhiệt lượng bên trong không thể thoát ra ngoài và tích tụ dần, gây nóng lên.
2. Bụi môi trường quá mức: Bụi xâm nhập vào động cơ sẽ bám vào cuộn dây, ổ bi và các bộ phận khác, không chỉ ảnh hưởng đến hiệu suất cách điện mà còn làm tắc nghẽn các kênh tản nhiệt, làm giảm hiệu quả tản nhiệt. Đồng thời, nó đẩy nhanh quá trình mài mòn ổ bi và gián tiếp gây ra hiện tượng quá nhiệt.
II. Các giải pháp mục tiêu
(I) Khắc phục sự cố động cơ bên trong và thực hiện bảo trì chính xác
1. Xử lý lỗi cuộn dây: Tắt nguồn và chờ động cơ nguội, sau đó dùng đồng hồ vạn năng để đo điện trở cuộn dây. Nếu điện trở nhỏ bất thường (gần bằng không), điều đó cho thấy có hiện tượng ngắn mạch. Đối với ngắn mạch nhẹ, hãy quấn lại cuộn dây và xử lý cách điện tốt; đối với trường hợp nghiêm trọng, hãy thay thế cuộn dây động cơ cùng loại hoặc toàn bộ động cơ. Cần chú ý hàng ngày tránh để động cơ bị ẩm và quá tải để kéo dài tuổi thọ của lớp cách điện.
2. Xử lý lỗi ổ bi: Nếu động cơ phát ra tiếng ồn bất thường và nóng lên, hãy tháo rời động cơ để kiểm tra độ mòn của ổ bi. Đối với trường hợp mòn nhẹ, hãy làm sạch bề mặt ổ bi và bôi mỡ bôi trơn chuyên dụng (như mỡ gốc lithium); đối với các ổ bi bị mòn nặng hoặc bị rỉ sét, hãy thay thế chúng bằng các ổ bi cùng loại. Sau khi thay thế, hãy đảm bảo rôto quay trơn tru mà không bị kẹt.
3. Xử lý lỗi rôto: Làm sạch các vật lạ (như tóc, bụi và các vật vướng víu) trên cánh quạt, kiểm tra các bộ phận bên trong động cơ có bị lỏng không, điều chỉnh vị trí rôto để đảm bảo không bị lệch tâm hoặc kẹt. Nếu rôto bị biến dạng do va chạm, hãy chỉnh sửa rôto hoặc thay thế động cơ.
(II) Chuẩn hóa việc lắp đặt và sử dụng để giảm tải và tổn thất
1. Phù hợp tải trọng và công suất: Đảm bảo thông số kỹ thuật cánh quạt tương thích với công suất động cơ; không nên tự ý thay thế bằng cánh quạt có kích thước lớn hoặc dày hơn. Điều chỉnh góc cánh quạt hợp lý để tránh quá tải cho động cơ.
2. Tối ưu hóa độ chính xác lắp đặt: Cố định chắc chắn đế động cơ để tránh rung lắc trong quá trình hoạt động; điều chỉnh vị trí lắp đặt cánh quạt để đảm bảo độ lệch tâm nằm trong phạm vi cho phép. Giữ cho các cửa hút và thoát khí không bị cản trở để tạo điều kiện tốt cho việc tản nhiệt của động cơ.
3. Ổn định nguồn điện: Sử dụng nguồn điện phù hợp với điện áp định mức của động cơ để tránh dao động điện áp. Nếu điện áp trong khu vực không ổn định, hãy lắp đặt bộ ổn định điện áp để bảo vệ động cơ khỏi điện áp bất thường.
(III) Cải thiện môi trường bên ngoài để tăng cường khả năng tản nhiệt
1. Kiểm soát nhiệt độ môi trường: Tránh vận hành quạt trong thời gian dài ở những nơi có nhiệt độ cao và không gian kín; sử dụng thiết bị thông gió để giảm nhiệt độ môi trường nếu cần thiết. Tránh xa các nguồn nhiệt (như lò sưởi và bếp) để giảm sự dẫn nhiệt từ bên ngoài.
2. Vệ sinh và bảo dưỡng thường xuyên: Thường xuyên làm sạch bụi trên bề mặt và bên trong động cơ, đặc biệt là cuộn dây, ổ bi và bộ tản nhiệt, để giữ cho các kênh tản nhiệt không bị tắc nghẽn. Khi sử dụng trong môi trường nhiều bụi, hãy lắp đặt nắp che bụi để giảm sự xâm nhập của bụi.
III. Ghi chú
Nếu động cơ bị nóng kèm theo các hiện tượng nghiêm trọng như mùi khét, khói hoặc rung lắc mạnh, hãy lập tức tắt nguồn và ngừng sử dụng để tránh các nguy cơ mất an toàn như cháy nổ và chập điện. Trong trường hợp này, nên liên hệ với nhân viên bảo trì chuyên nghiệp để kiểm tra và sửa chữa; không tự ý tháo lắp để tránh hư hỏng thứ cấp. Trong quá trình sử dụng hàng ngày, hãy thường xuyên vệ sinh và bôi trơn động cơ quạt, và tránh vận hành liên tục trong thời gian dài, điều này có thể giảm thiểu hiệu quả hiện tượng quá nhiệt bất thường và kéo dài tuổi thọ của động cơ.



